Mùa Mưa Bão Về, Đồ Điện Tử Trong Nhà Bắt Đầu “Trở Chứng”
Cứ vào mùa mưa bão, chúng tôi lại nhận không ít câu hỏi về cách bảo quản đồ điện tử sao cho khỏi hư. Có anh khách gọi kể tivi nhà anh tự nhiên mờ hình. Mở ra mới thấy hơi nước đọng ngay mặt kính bên trong. Có chị lại than modem wifi chập chờn, tự tắt tự bật suốt mấy hôm mưa dầm. Nghe quen tai lắm, vì mùa nào chúng tôi cũng gặp lại vài câu chuyện tương tự.
Độ ẩm trong nhà mùa này có thể vọt lên trên 80%, cao hơn hẳn mức 60-70% của ngày thường. Nói dễ hiểu, không khí lúc đó gần như bão hoà hơi nước. Chỉ cần gặp một bề mặt mát hơn là hơi nước ngưng tụ thành giọt ngay. Bo mạch bên trong tivi, loa, ổ cắm điện đều có thể dính ẩm kiểu này mà mắt thường chẳng nhìn ra.
Có năm bên mình gặp trường hợp cả dàn loa karaoke của một quán cà phê nhỏ chập cùng lúc sau bão. Chủ quán ước tính thiệt hại gần chục triệu đồng. Chỉ vì dây loa để sát cửa kính, nước hắt vào âm ỉ suốt mấy ngày mà không ai để ý.
Rủi ro không chỉ là tốn tiền sửa chữa. Dây điện cũ, ổ cắm ẩm lâu ngày có thể gây giật nhẹ khi chạm vào. Nhà có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi càng cần cẩn thận hơn. Đó là lý do bên mình luôn nói: bảo quản đồ điện tử mùa mưa bão không chỉ để giữ đồ bền. Nó còn giữ an toàn cho cả nhà.
Vì Sao Đồ Điện Tử Dễ “Dính Đòn” Khi Trời Mưa Bão
Hơi Ẩm Âm Thầm Phá Mạch Bên Trong
Bên trong mỗi món đồ điện tử là một bảng mạch nhỏ, gọi là mạch in. Đó là nơi các linh kiện nối với nhau bằng đường đồng mảnh. Hơi ẩm lọt vào khe hở, đọng lại trên mạch, tạo ra một lớp dẫn điện mỏng ở chỗ vốn phải cách điện. Dòng điện đi lạc qua lớp ẩm đó chính là chập mạch. Hiểu nôm na, đó là hai điểm không nên chạm nhau bỗng nối tắt qua đường nước.
Chuyện này xảy ra âm thầm. Thiết bị vẫn cắm điện bình thường, có khi vẫn lên nguồn. Nhưng bên trong đã bắt đầu oxy hoá, gỉ ở chân linh kiện. Chúng tôi từng mở một chiếc loa bluetooth khách mang tới sửa, thấy chân pin đóng một lớp trắng như phấn. Đó là hậu quả của mấy tuần để trong phòng ẩm mà không bật lên lần nào.
Sấm Sét Và Mất Điện Đột Ngột Cũng Nguy Hiểm Không Kém
Khi trời giông, điện áp trên đường dây có thể tăng vọt trong tích tắc, gọi là xung điện áp. Thiết bị đang cắm sẵn dễ bị xung này đánh thẳng vào nguồn, cháy luôn bộ nắn điện bên trong. Mất điện rồi có điện lại đột ngột cũng gây hiệu ứng tương tự. Dòng điện nhảy vọt trong khoảnh khắc trước khi ổn định trở lại.
Nhà nào có sẵn máy phát điện dự phòng để dùng khi mất điện dài ngày, cũng nên nhớ một điều. Đừng cắm ngay các thiết bị nhạy cảm lúc vừa nổ máy. Đợi dòng điện ổn định vài phút rồi hẵng cắm, đỡ để thiết bị hứng trọn cú xung áp đầu tiên.
Một sai lầm bên mình hay gặp là hơ thiết bị ẩm bằng máy sấy tóc ở nhiệt độ cao, mong khô nhanh. Cách này dễ làm chảy lớp keo cách điện bên trong, hoặc làm cong vênh mạch in vì nóng đột ngột. Nếu lỡ ướt, tốt hơn nên tháo pin nếu tháo được. Để thiết bị ở nơi thoáng gió tự nhiên 24 đến 48 tiếng, rồi mới cắm điện thử lại. Vội vàng cắm điện ngay lúc còn ẩm mới là nguyên nhân gây chập cháy nhiều nhất, chứ không phải bản thân cơn mưa.
Mẹo Bảo Quản Đồ Điện Tử An Toàn Trong Mùa Mưa Bão
Biết nguyên nhân rồi, phần việc còn lại là phòng tránh cho đúng cách. Dưới đây là những việc bên mình vẫn áp dụng trong nhà. Cũng là điều hay khuyên khách hàng làm theo mỗi khi mùa mưa bão tới gần.
Giữ Nhà Đỡ Ẩm Trước Khi Nghĩ Đến Chuyện Khác
Trước hết là chuyện độ ẩm. Túi hút ẩm loại silica gel giá chỉ vài chục nghìn một gói, mua ở tiệm điện hay sàn thương mại đều có sẵn. Đặt vài gói trong ngăn kéo để remote, trong tủ để loa, ampli, hoặc trong hộp đựng dây sạc. Làm vậy hút bớt hơi nước trước khi nó kịp bám vào linh kiện bên trong.
Vị trí đặt thiết bị cũng quan trọng không kém. Đừng để tivi, loa hay bộ định tuyến sát tường ngoài trời mưa hắt. Tường đó thường thấm ẩm nhanh hơn tường phía trong nhà. Nhà nào đang dùng máy lọc không khí trong nhà có chế độ hút ẩm, bật thêm vài giờ mỗi ngày mùa này. Cách đó cũng giúp không khí đỡ nặng nước. Thiết bị điện tử nhờ vậy cũng đỡ ám hơi hơn.
Phản Xạ Cần Có Khi Trời Nổi Giông
Có một việc bên mình luôn nhắc mà nhiều người hay quên. Đó là rút phích cắm ngay khi trời bắt đầu chớp, chưa cần đợi nghe tiếng sét. Ánh chớp ở xa vẫn có thể đi kèm phóng điện gần đường dây nhà bạn. Rút trước vẫn hơn đợi mất điện rồi mới lo. Lúc có điện trở lại đột ngột mới là thời điểm dễ cháy thiết bị nhất.
Một tình huống bên mình gặp thực tế: đợt mưa bão năm ngoái, một khách ở quận 7 gọi điện kể chuyện. Chiếc máy pha cà phê tại nhà của gia đình tự dưng nhảy aptomat mỗi lần cắm. Trước đó máy vẫn dùng bình thường. Mở ra mới thấy đáy máy đọng nước ngưng tụ, do đặt gần cửa sổ hay mở. Sau khi sấy khô và dời chỗ đặt, máy chạy lại ổn. Đó cũng là bài học chung cho những món đồ hay bị bỏ quên, ít khi được kiểm tra kỹ.
Vài Thói Quen Nhỏ Đáng Duy Trì Cả Mùa
Một mẹo nhỏ bên mình rút ra sau nhiều mùa sửa chữa. Đừng sạc pin điện thoại hay laptop qua đêm liên tục trong những ngày ẩm cao. Ổ cắm sạc để cắm lâu dễ tích tụ hơi ẩm ở đầu tiếp xúc, lâu ngày gây oxy hoá, sạc chậm hoặc chập nhẹ. Rút sạc ngay khi đầy pin, vừa an toàn hơn, vừa đỡ hao ổ cắm về lâu dài.
- Rút phích các thiết bị ít dùng ngay khi có dự báo mưa bão, không đợi đến lúc trời tối sầm.
- Kê đồ điện tử cao hơn mặt sàn ít nhất 15-20 cm, đề phòng nước tràn vào nhà bất ngờ.
- Lau khô vỏ ngoài thiết bị bằng khăn mềm ngay khi thấy hơi ẩm bám, đừng đợi khô tự nhiên.
- Kiểm tra ổ cắm và dây điện định kỳ, thay ngay nếu thấy vỏ dây nứt hoặc ổ cắm ngả màu.
- Với máy tính hay thiết bị quan trọng, cân nhắc dùng thêm ổ cắm chống sét lan truyền.
Những việc này không tốn nhiều thời gian, chỉ cần thành thói quen. Bên mình vẫn nói vui với khách: bảo quản đồ điện tử mùa mưa bão giống như mặc áo mưa cho nhà mình. Làm sớm một chút, đỡ ướt về sau.
Điều Bên Mình Luôn Dặn Khách Trước Mỗi Mùa Mưa Bão
Bảo quản đồ điện tử mùa mưa bão, suy cho cùng không phải chuyện gì quá kỹ thuật. Chỉ cần để ý sớm hơn một chút. Túi hút ẩm, chỗ đặt máy hợp lý, thói quen rút phích khi trời chớp — chỉ ba việc nhỏ vậy thôi. Nhưng đó là những gì giúp bên mình tránh được phần lớn sự cố qua nhiều mùa mưa bão.
Nếu đã từng một lần dọn dẹp hậu quả sau mưa bão, chắc bạn cũng đồng ý. Phòng còn dễ thở hơn nhiều so với sửa. Vài phút mỗi ngày trong mùa này, đổi lại là cả món đồ dùng được thêm nhiều năm.
Với các anh chị đang kinh doanh qua cửa tiệm nhỏ, chuyện mất điện vài giờ vì mưa lớn không hiếm. Khách đến nơi rồi lại quay về tay không, chỉ vì cửa hàng tối om không mở được máy. Nhiều chủ shop bên mình quen biết đã chuyển một phần việc bán sang kênh online. Họ dùng website bán hàng được thiết kế chuyên nghiệp để khách vẫn đặt được hàng dù cửa tiệm đang tạm đóng vì thời tiết. Đó cũng là cách giữ doanh thu ổn định qua những mùa mưa bão thất thường như năm nay.
